Có một thời điểm rất đặc biệt trong hành trình của nhiều thực tập sinh Việt Nam tại Nhật, đó là giai đoạn trước khi về nước. Ba năm, bốn năm, thậm chí năm năm trôi qua rất nhanh. Ngày thu dọn hành lý, nhìn lại căn phòng nhỏ từng gắn bó, nhiều người mang theo không chỉ là vali đồ đạc, mà còn là rất nhiều cảm xúc lẫn lộn: nhẹ nhõm vì sắp được về nhà, lo lắng cho tương lai, và tiếc nuối vì chưa kịp làm được điều gì đó “trọn vẹn” ở Nhật.
Không ít bạn nghĩ rằng: “Hết hạn thực tập là hết duyên với Nhật.” Nhưng thực tế, với rất nhiều người, đây lại chính là điểm bắt đầu cho một chặng đường mới – chủ động hơn, vững vàng hơn và có giá trị hơn, nếu bạn biết nắm lấy cơ hội mang tên Tokutei Gino (特定技能).
Là một thực tập sinh, bạn đã có trong tay điều mà rất nhiều người khác mơ ước: kinh nghiệm làm việc thực tế tại Nhật. Bạn đã quen với nhịp làm việc đúng giờ, quen với an toàn lao động, quen với việc báo cáo – liên lạc – trao đổi trong môi trường Nhật Bản. Những điều này, nếu nhìn từ bên ngoài, có thể rất bình thường, nhưng với nhà tuyển dụng Nhật, đó là một tài sản vô cùng lớn. Vấn đề chỉ nằm ở chỗ: bạn có biến trải nghiệm đó thành “năng lực được công nhận” hay không.
Tokutei Gino không phải là con đường “đi lại từ đầu”. Ngược lại, nó sinh ra chính là để kết nối những người đã từng làm việc tại Nhật quay trở lại với một tư thế khác: không còn là thực tập sinh học việc, mà là lao động có kỹ năng, có ngành nghề, có định hướng. Khi bạn thi đậu Tokutei Gino, điều đó có nghĩa là năng lực của bạn được công nhận ở cấp độ quốc gia, không phụ thuộc vào một công ty duy nhất như thời thực tập.
Rất nhiều bạn thực tập sinh khi sắp về nước mới bắt đầu nghĩ đến tương lai, và lúc đó thường rơi vào hai trạng thái: hoặc quá lo lắng, hoặc buông xuôi. Có bạn nghĩ “về Việt Nam làm gì cũng được”, có bạn lại lo “mình về rồi có quay lại được nữa không”. Thực ra, thay vì để cảm xúc kéo đi, đây là lúc bạn cần một kế hoạch rõ ràng, và Tokutei Gino chính là một trong những kế hoạch thực tế nhất.
Điều quan trọng đầu tiên bạn cần hiểu là: thi Tokutei Gino không phải để học lại từ đầu, mà là để hệ thống hóa những gì bạn đã làm suốt thời gian thực tập. Những công việc bạn làm mỗi ngày – dù là trong nhà máy, nhà hàng, nông nghiệp hay xây dựng – đều đã nằm trong nội dung kỳ thi. Khác biệt duy nhất là: trước đây bạn làm theo chỉ dẫn, còn bây giờ bạn cần hiểu vì sao phải làm như vậy, quy trình đúng là gì, rủi ro ở đâu và cách xử lý ra sao.
Đây chính là lúc e-learning phát huy giá trị lớn nhất. Khi bạn còn ở Nhật hoặc đã về Việt Nam, việc học online giúp bạn không bị phụ thuộc vào địa điểm hay thời gian. Bạn có thể học lại kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Việt – tiếng Nhật song song, luyện câu hỏi thi, làm quen với cách ra đề, và quan trọng nhất là lấp đầy những “lỗ hổng hiểu biết” mà trong lúc làm việc bạn chưa từng để ý. Rất nhiều bạn sau khi học mới nhận ra: “À, hóa ra bấy lâu nay mình làm đúng, nhưng không biết gọi tên đúng.”
Học Tokutei Gino cũng là quá trình giúp bạn thay đổi tư duy nghề nghiệp. Khi còn là thực tập sinh, nhiều người chỉ mong “làm cho xong ngày”, “không bị mắng”, “hết hợp đồng”. Nhưng khi học để thi Tokutei, bạn bắt đầu nhìn công việc ở một góc khác: đâu là kỹ năng cốt lõi, đâu là tiêu chuẩn của người Nhật, đâu là thứ khiến mình có thể đứng vững lâu dài. Từ đó, bạn không còn xem bản thân là lao động thay thế, mà là người có giá trị chuyên môn.
Có thể bạn sẽ lo lắng: “Mình học không giỏi, tiếng Nhật yếu thì có thi được không?” Thực tế cho thấy, Tokutei Gino không dành cho người học giỏi lý thuyết, mà dành cho người đã từng làm thật. Nếu bạn đã nghiêm túc làm việc trong thời gian thực tập, đã quen với công việc, thì việc học lại bằng e-learning chỉ là bước sắp xếp lại kiến thức trong đầu. Quan trọng là bạn học đúng trọng tâm, đúng ngành mình đã làm, và có lộ trình rõ ràng.
Việc quay lại Nhật bằng visa Tokutei Gino cũng mang ý nghĩa tinh thần rất lớn. Đó không còn là “được công ty đưa sang”, mà là bạn tự chọn quay lại, tự chứng minh năng lực của mình. Vị thế của bạn trong công việc cũng khác: mức lương rõ ràng hơn, công việc ổn định hơn, và đặc biệt là bạn có thể chủ động tính toán con đường dài hạn – tiếp tục làm việc, nâng tay nghề, hoặc tiến tới Tokutei Gino 2 trong tương lai nếu ngành nghề cho phép.
Nếu bạn đang là thực tập sinh và sắp về nước, hãy coi quãng thời gian này như một ngã rẽ quan trọng, không phải dấu chấm hết. Đừng để những năm tháng ở Nhật chỉ gói gọn trong ký ức. Hãy biến chúng thành nền tảng để bước tiếp. Một khóa học e-learning, một kỳ thi Tokutei Gino, một kế hoạch quay lại Nhật – nghe có vẻ đơn giản, nhưng có thể thay đổi hoàn toàn quỹ đạo cuộc đời bạn.
Nhật Bản không đóng cửa với những người đã từng ra đi. Ngược lại, Nhật Bản đang chờ những người quay lại với tư cách trưởng thành hơn, có kỹ năng hơn và có định hướng rõ ràng hơn. Và quyết định bắt đầu từ hôm nay – học lại, ôn lại, chuẩn bị lại – chính là bước đầu tiên để bạn mở cánh cửa đó lần nữa.